• Impulsgelden

Innovatie in Pleegzorg

Mockingbird maakt in Twente een vliegende start. Het netwerkmodel binnen de pleegzorg, waarin pleeggezinnen elkaar actief en structureel ondersteunen, krijgt snel vorm. Er is al een ervaren pleeggezin als hubhome gevonden en acht andere pleeggezinnen hebben zich aangesloten. Eind mei start deze eerste groep. Jarabee Pleegzorg implementeert de komende tijd Mockingbird in nauwe samenwerking met de gemeenten Enschede en Haaksbergen en Ondersteuning Pleeggezin. Expertisenetwerk Jeugd Overijssel stelt Impulsgelden* beschikbaar voor dit project. In gesprek met Judith Borghuis (projectleider Mockingbird) en Mignon van Klingeren (manager Pleegzorg en Gezinshuizen) over de kracht van deze aanpak en wat deze voortvarende start mogelijk maakt.

Een netwerk dat voelt als familie

Mockingbird wordt al op meerdere plekken in Nederland ingezet en laat zien dat zorgen en opvoeden beter lukt binnen een sterk en betrokken netwerk. “Mockingbird draait om het vormen van een hecht netwerk van pleeggezinnen,” vertelt Judith. “Samen bouw je aan een constellatie waarin één ervaren pleeggezin het centrale hubhome is, met daaromheen zes tot tien satellietgezinnen. Die termen klinken misschien technisch, maar het idee is een netwerk dat voelt als familie. Je komt maandelijks bij elkaar in het hubhome. Die bijeenkomsten zijn bewust informeel en draaien om samen zijn: samen eten, spelletjes doen en elkaar ondertussen goed leren kennen. En dat doe je als gezin, mét de kinderen. Pleegkinderen en eigen kinderen doen actief mee.”

Mignon vult aan: “Wat Mockingbird zo krachtig maakt, is dat het de drempel verlaagt om steun te vragen. Veel pleegouders doen dat normaal niet, omdat ze vinden: wij hebben hiervoor gekozen. In een constellatie voelt dat anders. En het hubhome straalt ook uit: het is oké om hulp te vragen als het even zwaar is. Dat zorgt voor verlichting bij pleeggezinnen en draagt uiteindelijk bij aan meer stabiliteit en continuïteit in pleegzorgplaatsingen. Juist dat informele netwerk is ontzettend waardevol. Onze rol vanuit Jarabee ligt niet in overnemen, maar in het versterken daarvan: zorgen dat pleeggezinnen elkaar vinden en het samen doen. Een Mockingbird-begeleider van Jarabee ondersteunt daarin. Die collega is bij de maandelijkse bijeenkomsten en begeleidt de gezinnen.”

Enthousiasme en energie

De start in Twente verliep opvallend snel en energiek. Judith: “Tijdens een informatiebijeenkomst zagen we hoeveel behoefte er bij pleegouders is om pleegzorg meer samen te doen. Ook kinderen zochten elkaar op. De pubers gingen meteen samen in een appgroep. Dat enthousiasme heeft veel gezinnen over de streep getrokken. Ze doen mee voor de kinderen.”
Mignon benadrukt ook de rol van de pleegzorgbegeleiders: “Zij geloven sterk in de kracht van het informele netwerk en hebben Mockingbird actief onder de aandacht gebracht bij onze pleeggezinnen. Daardoor was er veel animo en ontstond er meteen een positieve sfeer. We hebben bovendien een heel sterk hubhome gevonden – een plek waar gezinnen zich graag bij willen aansluiten.”

Meerwaarde voor pleegkinderen en gezinnen

De meerwaarde voor pleegkinderen en gezinnen is groot. Judith: “We zien landelijk dat Mockingbird echt verschil maakt. Soms voorkomt de steun uit de constellatie zwaardere hulp. Pleegouders die dachten dat ze het niet meer volhielden, ervaren weer ruimte doordat hun pleegkind af en toe kan logeren. Bij het hubhome is daar altijd vanzelfsprekend plek voor. En er is veel onderlinge herkenning. Een pleegvader zei: “Als ik naar een Mockingbird-activiteit ga, hoef ik niets uit te leggen over mijn pleegkind. Bij anderen voel je soms dat je gedrag moet verklaren, hier niet.” We zien ook dat broers en zussen vaker in het hetzelfde gezin terecht kunnen of anders samen kunnen opgroeien binnen een constellatie.”

Judith: “Kinderen doen actief mee en worden gehoord. Bij zo’n bijeenkomst met alle gezinnen voelen kinderen zich vaak vrijer dan in een formeel begeleidingsgesprek met hun pleegzorgbegeleider. Ze laten eerder zien wat er speelt, en dat helpt om beter aan te sluiten bij hun behoeften. En ook voor hen is herkenning belangrijk. De kinderen vinden het heel fijn om contact te hebben met andere pleegkinderen.”
Mignon ziet daarnaast een bredere impact: “Het netwerk reikt verder dan alleen pleeggezinnen. De hubhome-moeder heeft al ideeën om ook biologische ouders te betrekken, bijvoorbeeld via koffie-ochtenden. Pleegzorg is gedeeld opvoederschap, en een netwerk maakt dat vaak veiliger en toegankelijker.”

Impulsgelden als aanjager

De opstart van Mockingbird vraagt om investering. Mignon: “Het kost tijd om samen te bepalen hoe je dit goed organiseert. Dat kun je er niet zomaar bij doen. Zonder de Impulsgelden hadden we dit niet kunnen opzetten. Dankzij die middelen kregen we de ruimte om het zorgvuldig neer te zetten, met duidelijke randvoorwaarden en een stevig projectteam. In ons projectteam zit al vanaf de start een ervaren pleegouder. Zij raakte zo enthousiast dat haar gezin nu het eerste hubhome is.”

Blik op de toekomst

Voor de toekomst wordt alvast voorzichtig vooruitgekeken. Judith: “We willen eerst deze constellatie goed laten draaien, maar de eerste signalen zijn heel positief.” Mignon: “Als Mockingbird bij ons succesvol blijkt, willen we onderzoeken of dit ook leidt tot minder inzet van formele hulp en toewijzingen. Als organisatie durven we daar best risico in te nemen: kunnen we ondersteuning slimmer organiseren rondom het hubhome en de constellatie, zodat er minder specialistische zorg nodig is? Dat past bij de visie om zorg zo thuis en zo dichtbij mogelijk te organiseren. We zien dat een verstoorde samenwerking met professionals vaak een reden is waarom pleegouders stoppen. Als je die samenwerking kunt versterken binnen één netwerk – bijvoorbeeld door vaste professionals te koppelen of begeleiding dichterbij te organiseren – kan dat pleegouders ontlasten én de zorg duurzamer maken.”

*Het Expertisenetwerk Jeugd Overijssel stelt budget beschikbaar om hiaten in het jeugdzorglandschap op te lossen. Deze Impulsgelden zijn bedoeld voor zorgaanbieders en gemeenten om vanuit samenwerking passende hulp te organiseren. Vanuit het Expertisenetwerk volgen we deze projecten, om kennis en kunde in ons netwerk te delen.